Snapshot 2014: ‘And now he’s died for real. Without me. Selfish b*****d’

Geplaatst op
In deze snapshot Rik Mayall., een van mijn grootste Britse helden op tv. Hij overleed in 2014 geheel onverwachts op 56-jarige leeftijd. Hij is naar mijn mening een van de beste (komische) acteurs  Engeland ooit heeft voortgebracht en een persoonlijke held. Hij is ook een van de weinige ‘celebrities’ waarvan het overlijden mij ook echt raakte. Ondanks dat ik hem niet persoonlijk kende. Mijn generatie is met hem opgegroeid. En daarin wist de man met zijn vele rollen voor iedereen weer op een andere manier legendarisch te worden. De een herinnert hem als Lord Flashheart in Blackadder, de ander als Alan B’stard in The New Statesman. Maar de meesten kennen hem vooral door zijn vaste samenwerking met zijn beste vriend Adrian ‘Ade’ Edmonson. Een ontmoeting tussen die twee in de 70’s leidt uiteindelijk tot het beste van Britse comedy in de 80’s en 90’s.
The young ones
Als zo velen zag ik hem voor het eerst in de 80’s  op tv verschijnen met The Young Ones. De serie was uniek in haar tijd. De hoofdkarakters uit de serie, Vyvyan (Ade ), Rick ( Rik), Neil (Nigel Planer) en Mike (Christopher Ryan) speelden eeuwige studenten in de serie. De afleveringen hadden eenzelfde structuur. En in elke aflevering krijgt de groep te maken met een lid van Balowski familie, gespeeld door Alexei Sayle. Hem kwam ik ooit nog in Londen tegen. Maar dat terzijde. Afleveringen stonden dus los van elkaar en hadden de meest absurde plotwendingen. Ook is er elke keer weer een optreden van een bekende band die op een of andere manier toch in het verhaal past. Goed voorbeeld is de aflevering ‘Sick’ met de legendarische aankondiging ‘Hey Neil, do you have The Cure?  No, it’s Madness today’.
Look out, Cliff!
De serie wordt na ruim twee jaar na het einde op tv (1984)  definitief afgesloten, met de bizarre samenwerking tussen de ietwat houterige Cliff Richard en de losgeslagen Young Ones. Hoewel bizar? Mensen die de serie ‘The Young ones’ kennen, weten dat het karakter Rick groot fan is van Cliff. Cliff speelt dan ook een rol in de serie, ondanks dat hij nooit fysiek te zien was. Maar de running gag is dat The Young Ones compleet tegenovergesteld van Cliff zijn.
Er komen er dan ook vele grappen direct of indirect over Cliff voorbij en de titelsong is een single van Cliff. De serie eindigt in 1984 met de uitroep van Rick tijdens een wilde autorit. Verschrikt roept hij ‘Look out! Cliff!’ Terwijl de drie anderen uit het raam kijken waar Cliff Richard dan is, dendert de auto door een reclamebord met Cliff’s afbeelding rechtstreeks een afgrond (a cliff) in. Dat was meteen de laatste grap over Cliff. Dus deze muzikale samenwerking is in 1986 niet toevallig.
Rik en Ade nemen namens de Young Ones in 1986 contact op met Cliff Richard, nadat hen was gevraagd iets te doen voor Comic Relief. Comic Relief is een jaarlijks terugkerend spektakel op de Britse tv voor het goede doel, met veel comedy. Tot de verrassing van de heren, was Cliff helemaal into dit idee. Binnen recordtijd worden de opnamen voor de single en video gemaakt. Het is nog steeds de succesvolste Comic Relief single ooit in de Britse charts
Bottom
Hoewel dit project het definitieve einde betekent van de Young Ones, blijft de tandem Ade-Rik in tact. Ze voegen begin 90’s de serie met latere projecten samen en zo ontstaat Bottom. Voor mij was Rik dan ook vooral Bottom waarin hij helemaal los gaat. De Britse serie met Rik en  Ade in de hoofdrol, heerst daarna en zal uitgroeien tot een klassieker.  Het wordt nog steeds gezien als een van de beste Britse comedy’s ooit.
De serie wordt achteraf vooral cult omdat er maar, net  als bijvoorbeeld Fawlty Towers,  een beperkt aantal afleveringen (18) zijn gemaakt. Dat lag niet zo zeer aan de twee heren, maar meer aan de BBC dat een vierde seizoen afkeurde. Dat deed de BBC wel meer met deze serie. De werktitel was namelijk  ‘Your Bottom’. Rik vertelde later dat daarmee mensen de volgende dag bij de koffieautomaat zouden zeggen ‘I saw your bottom (on the tele) last night’.  Mocht niet, het werd  ‘ Bottom’  en de afleveringen kregen normale titels.
Tom en Jerry
Toch kun je overal  ‘your bottom’ voor zetten. Probeer maar eens uit. Een creatief ‘Up yours’, het handgebaar dat een handelskenmerk van Rik was. net als zijn oneliner ‘You b’stard’. Maar goed, voor diegenen die deze serie nooit hebben gezien: het was zeker geen standaardcomedy. Het had geen moraal, boodschap, doorlopende verhaallijn of een lachband. De afleveringen waren losstaand, over de top, geweldadig en de humor was zelfs voor Britse begrippen vrij grof. Rik en Ade zijn in deze serie als Richie en Eddie de menselijke variant van Tom & Jerry. Vanuit een zeer louche appartement in de buitenwijk Hammersmith terroriseren zij niet alleen elkaar, maar ook hun omgeving.
De serie kenmerkt zich verder door gastoptredens en bijrollen van Engelse komieken die ook al regelmatig in die andere legendarische serie van het duo, ‘The Young Ones‘, waren te zien. Zo maakt  Christopher Ryan (Mike in the Young Ones) zijn opwachting als het terugkerend karakter Hedgehog.  Richie en Eddie zelf lijken de oudere versies van Rik en Vyvian te zijn. Daarom wordt ‘Bottom’ nu ook wel als officieuze opvolger gezien van de beruchte voorganger uit de 80’s. De seroe verovert ook de wereld,  bij ons werd het in de 90’s elke zondagavond door de VPRO uitgezonden.
Rik en Ade definitief uit elkaar
Hoewel de serie qua afleveringen kortdurend was, heeft het concept veel langer bestaan. De serie begon in 1991, maar de drie seizoenen zijn met een tussenpoos tot 1995 op tv uitgezonden. Daarnaast heeft het duo met het Bottom-concept tot 2003 ook nog  vijf liveshows en een film (Guesthouse Paradiso) gemaakt. Daarna was het even op. Vlak na de eeuwwisseling ging het duo, door andere creatieve richtingen en de nawerkingen van een zwaar ongeluk bij Rik, uit elkaar. In 2011 maakt het duo een korte comeback tijdens de Comic Relief versie van’ Lets dance’.
Het is de trigger voor een comeback. Achter de schermen werken ze  vanaf dat moment wel weer samen. Ze pakken het schrijven weer op en gaan werken aan de nieuwe serie ‘Hooligans Island’. Het moet een Bottom 2.0. worden, met een onbewoond eiland als setting, gebaseerd op een van hun liveshows. Op dat moment is de terugkeer van het legendarische duo aanstaande. Toch komt het nooit meer van de grond. Dat komt deze keer niet door de BBC.
Nee,  het is Ade die stopt met het project  medio 2012. Dat nadat er nog maar twee afleveringen zijn geschreven. Hij heeft niet zoveel met het idee om oudere versies van Richie en Eddie te maken. Ade vind hen simpelweg nog niet oud genoeg. Wellicht over tien jaar, stelt hij.  Hoewel ze daarna ook niet meer samenwerken, spreken Rik en Ade (in tegenstelling tot vele berichten) elkaar nog gewoon daarna en blijven ze beste vrienden.
Toch blijft het optreden in 2011 achteraf gezien de laatste keer dat beiden met elkaar op het podium stonden. Er komt echter een definitief einde aan een mogelijke comeback, nadat Rik op 9 juni 2014 aan een hartstilstand overlijdt. Er gaat een schok door de Britse en de media wereldwijd. Ade voegt in zijn emotionele  reactie op Rik’s overlijden geheel in de stijl van Rik toe: “Now he’s died  for real . Without me. Selfish b******d”. Een betere ode kun je niet geven.

There were times when Rik and I were writing together when we almost died laughing. They were some of the most carefree stupid days I ever had, and I feel privileged to have shared them with him.And now he’s died for real. Without me. Selfish b*****d.’

Ade Edmonson

 

Tegenovergestelde van Rik
Er hebben weinig betere acteurs in Engeland rondgelopen dan Rik. Dat wordt al duidelijk uit een opname uit 1984 bij Terry Wogan. Daarin is Rik eerst minutenlang als zijn karakter Rick uit de Young Ones te zien dat met een ‘Shup up, Rick’ door Terry wordt beëindigd . Hij lijkt even paar seconden nodig te hebben om uit zijn rol te komen en daarna is een volslagen andere, een ietwat timide Rik Mayall te zien, gewoon zoals hij is. Er zit dan ook een lijn in zijn bekendste karakters. De karakters hebben gemeen dat ze een dezelfde (onaangepaste) en vaak ook ietwat zelfdestructieve karakters zijn.
Verder zijn Richard Dangerous van de Dangerous brothers, Rick uit Young Ones en Richie uit Bottom allemaal naar Rik (en zijn echte naam Richard) genoemd. Maar dat zijn meteen de enige koppelingen met de acteur Rik Mayall. Hij stelde ooit dat hij zeer sterk was in het neerzetten van onaangepaste en vervelende types, omdat die juist net het tegenovergestelde van zijn karakter zijn. Rik staat gedurende zijn leven in de spotlights dan ook bekend als een zeer sympathiek persoon, zowel qua samenwerkingen als naar zijn fans
De echte Rik
Een acteur met verschillende kanten en een enorme veelzijdigheid dus. Naast de Young Ones en Bottom, speelt Rik ook tientallen compleet andere en meer serieuze rollen. En tussen al die karakters , is vast zo nu en dan ook de werkelijke Rik geweest. Waar en wanneer, is vanzelfsprekend alleen in zijn naaste omgeving bekend, ik heb hem immers niet persoonlijk gekend. De zeer extroverte man op het podium schermt tijdens zijn leven, naast zijn gezin, ook met name zijn eigen ik af naar de buitenwereld.
Toch laat hij aan het eind van zijn leven , met name na zijn ongeluk en de daaropvolgende coma in 1998 – waaruit hij ternauwernood uit komt-  steeds vaker zijn serieuze kant zien. Mooi voorbeeld is zijn biografie uit 2006. In het  boek waarin Rik als zijn eigen biograaf ook een typetje en rol speelt, beschrijft hij heel aangedikt en met veel grappen en grollen zijn levensloop. Op een hoofdstuk na. Tijdens het schrijven van het boek schrijft hij op een nacht zijn bijna-dood ervaring van zich af en plaatst het later in het boek. Het hoofdstuk, de odd one out,  laat een glimp zien van de persoon Rik Mayall. Niet de acteur.
In een van zijn laatste interviews vertelt Rik dat zijn zware ongeluk met een squad, net voor Pasen 1998, een lifechanger was. Na vijf dagen in coma en kunstmatige beademing, wordt bijna besloten om de stekker eruit te trekken, tot hij een teken van leven vertoont. Rik stelt dat hij naast de paasdagen, hierdoor dus ook zijn midlifecrisis heeft overgeslagen omdat hij het op het nippertje had gered.  En nu zeker geen tijd voor onzin meer had. Treffend is in 2010 zijn enige en meteen laatste tweet ooit. Tja, dat kan niet missen, dat moet de Rik zijn die we allemaal kennen.

“Opening my very own Twitter to stop another b*****d from doing it. So f*** off & don’t expect to hear from me any time soon. Love Rik x”

Rik’s eerste en laatste tweet ooit op 13 april 2010

De geboden van Rik
De kern van zijn verhaal tijdens  interview is dat hij, sinds dat hij wakker is geworden in dat ziekenhuisbed, het belangrijke van het onbelangrijke voor hemzelf weet te onderscheiden. Maar zeg dat eens. ‘Woorden op een pagina hebben niet dezelfde impact dan als deze woorden door iemand tegen je wordt gezegd’, stelt hij dan ook in een eerder interview uit 2006. Dus houdt hij, als hij twee jaar later het eredoctoraat Letteren van de Exeter University  ontvangt, een indrukwekkende speech voor geslaagde studenten waarin hij de vijf belangrijkste aspecten van het leven opsomt:

One: all men are equal, therefore no one can ever be your genuine superior. Two: it is your future. It is yours to create. Your future is as bright as you make it.Three: change is a constant of life, so you must never ever lose your wisdom. Four: if you want to live a full and complete human life you have to be free. Freedom is paramount. Five: love is the answer. Love is… the answer. You just make sure you always got those five things: equality, opportunity, wisdom, freedom and love. Then you’ll be allright.

Freedom is paramount
Vooral de vierde, spreekt mij persoonlijk aan. Vrijheid is voor mij het grootste goed. Altijd geweest. In spreken, doen en ook in de kunst, Het staat daarom ook met grote letters meteen bovenaan mijn site, In die tijd is Freedom is paramount’ ook al mijn lijfspreuk en is het altijd mijn levensfilosofie geweest. Het is dan ook bijzonder dat blijkt dat je op één lijn ligt met je held en hij het letterlijk in zijn eigen speech zegt. Maar in deze speech uit 2008 is het natuurlijk zijn mantra, een van de vijf geboden van Rik. Of eigenlijk zes. Want in zijn speech doet hij er nog een bij: “Start living your lives to the full in the real, nasty, sexy world out there.”  Wellicht het belangrijkste en beste advies dat je kan krijgen.
Digiprove sealHands off! © 2021 m.j. v