‘Well now, this is much of an escalation

Geplaatst op
In deze snapshot is de spanning te snijden op 27 oktober 1962. De Sovjets en de Amerikanen staan al twaalf dagen recht tegenover elkaar. Als tegenzet voor het stationeren van raketten door de Sovjets op steenworp afstand, heeft president Kennedy een Amerikaanse blokkade van scheepsverkeer naar Cuba bewerkstelligd. Ook laat hij verkenningsvluchten boven Cuba uitvoeren. En dan is daar dat schot.
Rudolf Anderson
Aan het eind van de morgen komt Amerikaans luchtmachtpiloot Rudolf Anderson om. Zijn U-2 straaljager wordt neergeschoten boven Cuba door de daar gestationeerde Sovjets. Met het neerschieten van Anderson’s vliegtuig,  onbewapend en ook op verkenningsmissie, is het bijna schaakmat. Kennedy weet dat een Amerikaanse militaire reactie nu onvermijdelijk is. Welke gevolgen Anderson’s overlijden heeft, ligt aan de volgende keuze. Het wordt de endgame van een levensgevaarlijk politiek pokerspel.
Politiek Stratego
Als president John F. Kennedy het nieuws hoort, kijkt hij verslagen naar zijn broer en tevens adviseur Robert.  ‘Well now, this is much of an escalation by them, isn’t it?’ Het is iets waar hij doodsbang voor is geweest de afgelopen anderhalve week, tijdens een gevaarlijk potje politiek stratego.  De druk binnen de regering neemt meteen enorm toe. Het gaat er nu om wie de laatste klap uitdeelt. De wetenschap  dat vrijwel elke volgende stap verwoestende gevolgen heeft, is ondragelijk.
Ook de Amerikaanse legertop zet Kennedy na dit incident steeds zwaarder onder druk. Het liefst wil men weer Cuba binnenvallen. Maar Kennedy eist dat er geen schot van Amerikaanse kant wordt gelost, in geen enkele situatie. Kennedy besluit een ultimatum te stellen, en koel te blijven. Hij gelooft nog steeds in diplomatie, vooral omdat hij denkt dat Sovjetleider Chroesjtsjov niet het order tot schieten heeft gegeven. Hij heeft gelijk.
Geen grip meer
In werkelijkheid komt de order van Sovjet commandant ter plaatse, Stepan Grechko. Het is een eigen afweging van Grechko binnen enkele minuten. Het geeft kort aan dat Chroesjtsjov  ook de grip dreigt te verliezen. Vooral als Cubaans leider Fidel Castro, nu zeker overtuigd van een aankomende Amerikaanse invasie, zich opzichtig gaat roeren. Zo blijkt uit latere uitspraken van Chroesjtsjov’s zoon dat zijn vader na het voorval met Anderson tot zijn afschuw inziet dat het verkeerd gaat aflopen. Ook hij zoekt ook koortsachtig  naar een uitweg.
Race tegen de klok
Nooit opgehelderd is de rol van Amerikaans journalist John Scali en zijn Russische contact Aleksandr Feklisov , inner circle van Chroesjtsjov . Volgens diverse bronnen zijn zij de reddende communicatielijn tussen de twee grote leiders geweest. Feit is wel dat er een briefwisseling op gang komt tussen Kennedy en Chroesjtsjov . Hierin communiceren de twee voor het eerst tijdens het begin van de crisis direct met elkaar.
Namens hen werken Robert Kennedy en Russische ambassadeur Anatoly Dobrynin in een ultieme en allerlaatste poging aan een deal tussen de twee grootmachten. Dat in een race tegen de klok. Ze komen, vlak voor het verstrijken van Kennedy’s ultimatum en gedeeltelijk geheim, tot een deal.  Kort samengevat staat tegenover de terugtrekking van Russische raketten een niet-aanvalsverdrag voor Cuba van de Amerikanen.
Anderson redt miljoenen mensen
Nadat de wereldbevolking aan een heel dun, zijden draadje heeft gehangen, schrijft president Kennedy een brief aan de weduwe van Anderson. Daarin kent hij de militair postuum een onderscheiding toe met een persoonlijke noot. Een van Rudolf’s zoontjes is net zo oud als John Jr. Daarnaast is John’s oudste broer ook omgekomen in soortgelijke omstandigheden. Daarom voegt hij er een handgeschreven notitie aan toe. “Your husband’s mission was of the greatest importance but I know how deeply you must feel his loss.
Hoe zinloos Rudolf’s overlijden ook is geweest, hij is de heldhaftige piloot die met zijn overlijden de wereldbevolking voor een ramp heeft behoedt. Want door zijn overlijden wordt de impasse doorbroken. Eerst is er de status quo tussen de Sovjet-Unie en de VS.  Na de dreigende escalatie door deze gebeurtenis, wordt er daarna zeer intensief naar die laatste, verloren gewaande opening in de diplomatie gezocht. Dit om die enige vreedzame uitweg te vinden.
Hoe gek het ook klinkt, daarmee heeft hij achteraf gezien. de levens van miljoenen mensen op dat moment gered. En wellicht die van latere generaties die er anders niet zouden zijn geweest.
Digiprove sealHands off! © 2021 m.j. v